Artikel

Mark Sandman en 25 jaar Cure For Pain

Op vrijdag 14 september is het precies 25 jaar geleden dat het iconisch album Cure For Pain van Morphine verscheen. De band uit Boston viel op door de ongebruikelijke bezetting (bas, drums, zang en saxofoon), het instrumentgebruik (bas met slechts twee snaren en bespeeld met een slide) en de donkere doorleefde stem van frontman en songschrijver Mark Sandman. Muzine's Fabian Hofland blikt terug op deze bijzondere band.

Het lijkt een hele slimme marketingtruc om je band enkel te laten bestaan uit een saxofonist, een drummer en een zanger met een twee-snarige bas. Het is een hele sterke tagline. Iedereen die deze omschrijving leest wil weten hoe die band klinkt. Het was echter allerminst een gimmick. Voor Mark Sandman, de zanger/bassist en songschrijver, was Morphine bandje nummer zoveel. Een van zijn (bij)projecten.

Treat Her Right

In 1991 was Sandman druk bezig om door te breken met Treat Her Right; een bluesrock-formatie die met hun tweede album (Tied To The Tracks, 1989) hun major debuut maakte op RCA. Hun rauwe geluid haakte, zij het slechts zijdelings, aan op de opkomende Grunge-scene en de timing leek perfect. Maar met drie songwriters aan boord ging het schip al vrij snel ten onder aan te veel kapiteins. Kort na het derde album ging de band verscheurd door innerlijke strubbelingen uit elkaar.

Het begin

Sandman was toen in zijn vrije uren al bezig met Morphine. In bijna alles een tegenpool van Treat Her Right; een kleinere bezetting, een softer geluid en met maar één songschrijver. Hij was alom aanwezig in de lokale muziekscene van Boston; deed mee aan jamsessies en bezocht iedere jazzclub en barretje waar maar live-muziek te horen was. Altijd maar op zoek naar muziek. Hij had veel ideeën voor nummers, maar ook voor bands en zijn twee-snarige bas met sax  was er daar slechts een van. Maar het bij-project werd nog sneller opgepikt dan Treat Her Right en de losse flodder bleek een voltreffer.

De band wist vooral live te overtuigen en ze werden vrij snel getekend door Rykodisc; een cd-only reissue label dat met Morphine hun eerste nieuwe release uitbracht. Op 9 September verscheen het debuut Good met de rollende slide-bass van Sandman, het losse drumwerk van eerste drummer Jerome Deupree en het groovy saxwerk van Dana Colley. De productie laat nog te wensen over, maar de basis was gelegd. Er werd flink getourd, veel gejammed, nieuwe nummers uitgeprobeerd en één jaar en vijf dagen na het debuut was daar album nummer twee: Cure For Pain.

 

Cure For Pain

Dat album laat een band horen die veel zelfverzekerder is en veel beter weet wat 'ie wil. Tijdens de opnamen wordt de drummer vervangen door de meer jazz-georiënteerde Billy Conway (de enige niet songschrijver uit Treat Her Right), die ook al op twee nummers op Good te horen was. Het ontslag van Deupree schijnt niet heel netjes te zijn verlopen, maar dat terzijde. Klinken sommige nummers op Good nog wat leeg of kaal, daar is op Cure For Pain geen moment sprake van. De productie is vele malen beter, maar het is vooral de overtuiging waarmee de band hun zelfbedachte formule omarmt die echt indruk maakt. Er staan Morphine-klassiekers op zoals misschien wel hun meest funky nummer en live favoriet Buena, het melancholieke I’m Free Now, het rockende Thursday, het heerlijk psychedelische A Head With Wings en de broeierige jazz van Let’s Take A Trip Together. En er is het ronduit prachtige op bijna alleen mandoline gespeelde In Spite of Me, misschien wel een van de mooiste liedjes over verloren liefde ooit gemaakt. Het is jazz, het is blues, het is groovy, het is rauw, het is puur en het is mooi. Heel mooi

De teksten

Maar behalve de instrumentatie zijn, een vaak onderbelicht onderdeel, de teksten en zang van Sandman onmiskenbaar van belang. Zijn donkere stem en ietwat druilerige voordracht zijn net zo belangrijk als elk ander onderdeel van de band. Hij kan heel uitbundig klinken of heel ingetogen, maar altijd met gevoel. Het is misschien niet helemaal het juiste gebruik van de uitdrukking, maar hij zong met zijn hart op zijn tong. Hij weet altijd de perfect toon en sfeer te pakken voor zijn nummers over onbeantwoorde, verloren of ontluikende liefde. De romanticus, die hij onbetwist was, zingt over vrouwen, heel veel vrouwen. Hij zingt alleen al op Cure For Pain over Buena, Candy en Mary, en dat zijn alleen nog maar de vrouwen die bij naam worden genoemd in de titels. In zijn nummers over rokerige cafe’s, casino’s en poolzalen is de geur van de whiskey en cigaretten dusdanig aanwezig dat je het bijna ruikt. Die mix van melancholie, verlangen en verlies is de perfecte combinatie voor de - zoals de band het zelf noemde - Low Rock die het trio zo uniek maakt.

Het vervolg

De aandacht, de buzz zo u wilt, groeit gestaag en de lovende recensies en mond-op-mond reclame over het album doen de ronde. Waar ze eerst nog voor 30 man stonden te spelen, zijn de zalen nu uitverkocht en later tijdens de tour zelfs ver van tevoren uitverkocht. Het waait ook over naar Europa, waar de band in met name Frankrijk, België, Spanje en Nederland een flinke schare fans weet op te bouwen. Hun set op Pinkpop 1994 is hun definitieve doorbraak en zorgt dat de band veelvuldig door Europa tourt.

Er volgen nog twee albums Yes (1995) en Like Swimming (1997) die de lijn voortzetten van de eerste twee platen. Vooral Yes heeft een paar uitschieters als het bijzonder mooie Whisper, het bijna dromerige I Had My Chance en het stuwende, sludgy Free Love. Maar de albums kunnen absoluut niet tippen aan Cure For Pain.

The Night

Like Swimming bleek het einde van een periode te zijn. De koek was wel een beetje op en er was verandering nodig. Voor The Night neemt de band langer de tijd dan gebruikelijk en het markeert ook de terugkeer van Jerome Deupree, waardoor het nu een viermansband is met twee drummers. Sandman voegt heel veel nieuwe elementen toe aan zijn nummers zoals viool, cello, hammond (door niemand minder dan John Medeski van gerenommeerd jazztrio Medeski, Martin & Wood) en achtergrondzangeressen, zonder het Morphine geluid ook maar één seconde uit het oog te verliezen. The Night is hun meest ambitieuze album en is na Cure For Pain met afstand hun beste. Sandman is hongerig, heeft veel nieuwe ideeën en wil graag kijken hoe ver hij kan gaan met deze band.

Het einde

Dat maakt het extra zuur dat kort na het afronden van The Night Mark Sandman plotsklaps overlijdt, middenin hun set op een festival in Palestrina, Italië. Hij is pas 46 jaar oud als wij afscheid moeten nemen van een uniek muzikaal talent. Een man die op een, waarschijnlijk, dronken avond een idee krabbelde achter op een bierviltje, dat uitgroeide tot een band die tot op de dag van vandaag wereldwijd fans weet te verbazen en te raken. Meestal wanneer een artiest overlijdt heerst er verdriet en een gevoel van gemis. Deze artiesten hebben veel betekend voor hun fans en hun (oude) werk wordt dan vaak weer opgedoken of (opnieuw) aangeschaft. Mark Sandman hoort echter in het illustere rijtje van de Kurt Cobain’s en Jimi Hendrix-en van de wereld: artiesten die bij hun overlijden nog lang niet klaar waren met hun muzikale evolutie. The Night was een nieuw hoofdstuk en laat Sandman horen met zijn ogen wagenwijd gericht op de toekomst. Een toekomst die we helaas nooit zullen horen of meemaken. Eeuwig zonde.

De nalatenschap

Cure For Pain is in zekere zin een mijnpaal. Het heeft geen grote muzikale verschuiving teweeggebracht, Low Rock is nooit een echt genre geworden en copy-cats zijn er nooit geweest. Maar de band verdient onder zowel fans als muzikanten immens respect en Cure For Pain gaat nog iedere dag over de balie in winkels aan beide kanten van de oceaan. Bands worden soms omschreven als Beatlesque, of een zangeres kan als Joni Mitchell klinken. Maar nog nooit stond er in een recensie: Morphine-achtig. Het conglomeraat van jazz, blues en rock (niet noodzakelijk in die volgorde) die het trio ten gehore bracht is ongeëvenaard en oprecht uniek. Geen makkelijke opgave en iets dat veelal bij toeval gebeurt, zo ook hier.

De moeilijk te doorgronden Sandman was een veelschrijver en heeft duizenden uren aan tapes achtergelaten met honderden nummers. De man at, dronk, sliep en leefde muziek en dat is terug te horen op de albums van Morphine. Hij leefde voor muziek, en hoe wrang het ook is, hij stierf er ook voor.

 

Op 14 september, 25 jaar na de oorspronkelijke release, brengt Music On CD het in Europa lang vervallen Cure For Pain opnieuw uit op CD. De vinyl-versie op Music On Vinyl is nog steeds leverbaar en op 12 oktober verschijnt er een nieuwe persing op Run Out Groove. Maar de Amerikaanse persing op Light In The Attic is toch wel de ultieme vinyl versie van het album.

De oorspronkelijke Morphine bandleden Jerome Duepree en Dana Colley zijn samen met bassist/zanger en Boston muziekscene veteraan Jeremy Lyons live te zien als Vapors of Morphine op 6 November in 013, Tilburg.
 

FABIAN HOFLAND

ad bol.com

Bulk Alert

Redacteuren en Fotografen

Muzine.nl is altijd op zoek naar goede redacteuren en fotografen.

Interesse? Stuur een mailtje naar ronald@muzine.nl

Social media

Volg Muzine.nl op Facebook of Twitter

Like us